Pages

Categories

Ara

Biyolojik Saat

Biyolojik Saat

22 Kasım 2014
Öğretmen Yazıları
Henüz yorum yapılmamış

Sabahları   sizi uyandıran  tek şey  başucunuzda ki çalar saat mi?

Akşamları  uykunuzun gelmesinin   tek sebebi  yorgunluk mu?

Bu sorulara “evet” cevabını veriyorsanız yanılıyorsunuz demektir.

Canlıların günlük, aylık, yıllık, mevsimsel vs. tekrar eden ritimleri vardır. Bu ritimler sayesinde vücutlarındaki fizyolojik olayları veya döngüleri düzenleyebilirler. Kronobiyoloji, biyolojik ritimlerin sürelerini inceleyen bilim  dalıdır. Örneğin; sabah açıp akşam kapanan bir çiçek, kış uykusuna yatan hayvanlar, kuşların göç etmesi ya da yılda bir kez çiçek açan bir bitki, bu ritimlere örnek gösterilebilir.

İnsan vücudunun işleyişi yani fizyolojik mekanizması, biyolojik saat adı verilen doğal bir ritimle yönetilir.

Biyolojik saat sadece insanlara özgü bir durum değildir. .Tüm canlılar için geçerlidir.”18.yüzyılın başında Fransız astronom Jean Jacgues de Mairan, mimozalarına hayret ediyordu:Pencere kenarındaki bitkiler daima aynı satte güneşe doğru uzanıyorlardı.Işığın etkisiyle mi? Mairan, mimozaları karanlık bir odaya yerleştirdi.Ne varki bitkinin yaprakları şaşmaz bir şekilde sabahları açılıp, akşamları yeniden kapanmayı sürdürdüler. (*)

Washington üniversitesinden araştırmacılar beynimizde birden fazla biyolojik saat olduğunu ve’’ jetlag’’  (uzun bir uçak yolculuğundan sonra zaman farkından doğan uyku  düzensizliği ve yorgunluk) gibi sorunların bu saatlerin birbirine ayak uyduramamasından  kaynaklandığını düşünüyorlar.Araştırmacılar farelerin 24 saatlik normal aydınlık karanlık döngülerini  22 saat olarak değiştirmişler ve sonrada beyinlerindeki saat hücrelerinin gen etkinliklerini incelemişlerdir.Şaşırtıcı  bir biçimde hücrelerin  bir bölümünün gen etkinliklerinin bu yeni 22 saatlik döngüye göre  değiştiği  bir bölümünün ise eski 24 saatlik  döngüye göre davranmayı sürdürdükleri görülmüş.Araştırmacılar bunun, beyinde birbirinden bağımsız çalışan en azından iki biyolojik saatin varlığına işaret ettiğini belirtiyorlar.Farklı zaman dilimlerinde ki bir ülkeye yapılan uçak yolculuğunda olduğu gibi aydınlık karanlık döngüsü bozulduğunda, biyolojik saatlerin uyumuda bozuluyor.(**)

Kendiliğinden belirli bir düzende çalışan biyolojik saatimiz çeşitli durumlar yüzünden bozulursa, vücudumuzda bazı değişiklikler olur. Hormon salınımları değişir, kalp ritimlerinde bozukluk olabilir, yorgunluk, halsizlik ya da diyabet ve obeziteye varan sorunlarla karşı karşıya gelebiliriz. Vücudumuzu kolumuzdaki saat gibi düşünürsek, zarar görmemesi için zamanında bakımını yaptırmalıyız.(***)

Kaynaklar:
*(Klein, 2006)

**Nature Scıence Update ,4 Mayıs 2004

***Chronobiology Lectures 2012

Çınar Bilim Bülteni



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Şu HTML etiketlerini ve özelliklerini kullanabilirsiniz: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>